Waar wij vandaan komen. Hoe het komt dat wij denken

Uit het nieuws gegrepen: bijgelovige chimpansees

| 1 Comment

Op woensdag 24 november 2010 werd in De Telegraaf gemeld dat In Raipur in India een traditionele medicijnman is opgepakt omdat hij een kind ritueel zou hebben gedood. Dit heeft de politie in de deelstaat Chhattisgarh laten weten. De 2-jarige jongen verdween dinsdag toen hij op straat speelde. Zijn ouders schakelden daarop de politie in. Die ging bij de medicijnman poolshoogte nemen en trof in zijn huis bloedvlekken aan. Volgens de man waren die afkomstig van een geit die hij had geslacht, maar de agenten troffen in het huis het kinderlijkje aan, evenals het mes dat voor het misdrijf was gebruikt. Naast de medicijnman werden zijn vrouw en drie kinderen aangehouden. Het incident gebeurde in een arme streek op het platteland, waar menigeen in zwarte magie gelooft. Mensenoffers in bijgelovige kringen zijn af en toe in het nieuws in India.

 

Waar komt bijgeloof vandaan?

Uitgaande van de veronderstelling dat er geen bijgelovige chimpansees bestaan, ook al doden ook zij wel eens een soortgenoot, is er een wereld van verschil tussen de reden voor het doden van soortgenoten tussen chimpansees aan de ene kant en mensen aan de andere kant. Daar waar chimpansees weleens soortgenoten doden die het territorium van hun groep binnendringen, daar hebben mensen meestal heel andere redenen. Een van die redenen is blijkbaar bijgeloof, zoals in het geval van bovengenoemde medicijnman. Waarom kunnen mensen wel, maar chimpansees niet bijgelovig zijn? Waar komt bijgeloof bij mensen vandaan? Het antwoord van Diametheus op deze vragen is drieledig. Het eerste deel van het antwoord staat gegeven in hoofdstuk 7. Diametheus beschrijft daar hoe in de evolutie de fysieke basis van het denken zich ontwikkelt in de vorm van hersenen. In hoofdstukken 8 en 9 staat beschreven hoe mensen dankzij hun hersenen het woordsysteem ontwikkelen als middel tot communiceren. Het is uit dit woordsysteem dat het abstracte denken van mensen voortkomt. Het denken, dus ook het abstracte denken, is een fysieke, biologische gebeurtenis. Vervolgens wordt in hoofdstuk 11 het derde deel van het antwoord gegeven: het is dankzij de capaciteit tot abstract denken dat bijgeloof wordt mogelijk gemaakt, net zoals trouwens ook geloof. Volgens Diametheus is dus ook bijgeloof een volslagen fysieke gebeurtenis. En hiermee schept Diametheus in zijn boek een biologisch, fysiek kader waarin verschrikkelijke zaken als rituele offers en zwarte magie kunnen worden geplaatst.

One Comment

  1. Helaas kan ik de link naar het artikel niet voglen (registratie verplicht e9n tegen kosten). Lijkt me wel interessant. Ik zie nu alleen de samenvatting.Het vermogen om de spieren in je strottehoofd/keel/mond te kunnen aansturen om specifieke klanken in een specifieke volgorde te produceren lijkt eenvoudig’ omgeleid te kunnen worden naar andere spier-groepen van je lijf, hence we dance!Een paar dingen flitsen door mijn hoofd:+ Veel vogelsoorten gebruiken ook taal die auditief overdraagt’, dat kan verklaren waarom zij ook tot de gelukkigen behoren die kunnen dansen.+ Wat nou als andere levende wezens een ander mechanisme van communicatie hebben (geur?, uitdrukking van gezicht/hoofd, lichaamstaal). Daar is zeker sprake van taal’ (waar ook Oliver Sachs het over heeft), maar niet van praten’.Nog even wat anders:Oliver Sachs heeft het (naar ik begrijp uit zijn woorden) over het kunnen spreken van taal (als hij het over afasie heeft), en dat muziek zou kunnen helpen bij het herstel na hersen-schade. Hoe zit dat met geschreven taal in dat geval.

Leave a Reply

Required fields are marked *.